|
روز پنج شنبه چهاردهم دسامبر، جمعی از فرهنگیان تاجیک با برگزاری محفلی
از صدمین سالگرد تولد پروین اعتصامی، شاعر ایرانی نيمه نخست قرن بیستم
تجلیل کردند.
در این محفل از آن ابراز تأسف شد که تاکنون دیوان اشعار پروین اعتصامی در
تاجیکستان به خط سیریلیک چاپ نشده و دوستداران شعر چندان آشنایی با او و
اشعارش پیدا نکرده اند.
محفل بزرگداشت پروین اعتصامی (1906-1941) در پژوهشگاه خاورشناسی فرهنگستان
علوم تاجیکستان با همکاری رایزنی فرهنگی ایران و به ابتکار انجمن موسوم به
"خوبان پارسی گو" برگزار شد که از سازمانهای غیردولتی زنان است.
'ناشناخته'
در این محفل شماری از پژوهشگران و دوستداران ادبیات، بویژه شاعران و
نویسندگان زن، زندگی و آثار پروین اعتصامی را به بررسی گرفتند و پاره هایی
از اشعار او را قرائت کردند.
مهری نسا بابابیکوا، شاعر تاجیک و مسئول انجمن "خوبان پارسی گو" هدف از
برگزاری این محفل را نه تنها یادآوری از پروین اعتصامی، بلکه کوششی برای
آموختن و معرفی بیشتر آثار وی در میان مردم تاجیکستان خواند.
وی گفت: "در تاجیکستان متأسفانه مردم درباره پروین اعتصامی خیلی کم می
دانند، ازبس که تا امروز دیوان اشعار پروین به خط سیریلیک چاپ نشده است،
خیلی بد است که ما درباره وی، درباره اندیشه های عارفانه، افکار خردمندانه
و سخنان فلسفی اش اطلاع زیادی نداشته باشیم."
بانو مهری نسا افزود که تنها عده اندکی از فرهنگیان و پژوهشگران در
تاجیکستان که با زبان و ادبیات بیشتر سروکار دارند، با شخصیت و جایگاه
پروین اعتصامی و اشعار وی آشنایی یافته اند.
گفته می شود تاکنون مطالعات زیادی در مورد آثار پروین اعتصامی در تاجیکستان
صورت نگرفته و تنها مجموعه کوچکی از آثار وی به نام "اشک یتیم" در سالهای
1950 منتشر شد که مبتکر آن فیضعلی نجمانف، استاد فقید دانشگاه ملی
تاجیکستان بود.
'سانسور درونی'
در اين محفل همچنین مسائلی چون جایگاه پروین اعتصامی، نگاه او به موضوع قضا
و قدر، ویژگیهای سبک هندی در شعر وی و صنایع شعری که به کار برده است، مورد
بررسی قرار گرفت.
گلرخسار صفی، شاعر و نویسنده تاجیک با اشاره به "زندگی کوتاه و اشعار
پربار" پروین اعتصامی نقش او در ادبیات پارسی را با رابعه بلخی، شاعر زنی
مقایسه کرد که در قرن دهم میلادی همزمان با رودکی زیسته است.
بانو صفی گفت: "پروین اعتصامی در ادبیات کاری کرد که رابعه بلخی در قرن دهم
کرد، (رابعه) با چند غزلش که برای ما مانده، رفت در پهلوی استاد رودکی و
شاعران دیگر ایستاد، چنانچه کسی نتوانست او را تکان بدهد، پروین هم در قرن
بیستم کاری کرد که هیچ مردی نتوانست بگوید که وی زن است، وی در عمر 35 ساله
خود اثبات کرد که ادبیات، هنر و هنرمند نه سن و سال دارد، نه جنس و نه
ملیت، هنرمند به همه جهان متعلق است."
گلرخسار صفی همچنین از "رازی" سخن به میان آورد که پروین اعتصامی "به کسی
نگفته و با خود برده" است: "آنچه پروین را در این عمر کوتاهش اذیت می داد،
رازی بود که خودش می دانست و خدا، وی در نهادش سانسوری داشت و آن چه
نتوانست بگوید، همان سانسور درونی اش بود که اجازه نداد... من تنها می
خواهم بگویم که در نسبت پروین از زندگی تا مرگش همیشه بی عدالتی بود."
تحولات زبانی
اسدالله واحد، استاد دانشگاه تبریز که در این محفل سخنرانی داشت، تحولات
زبانی را از جنبه های اصلی شعر پروین خواند و او را در کنار ملک الشعرای
بهار، ایرج میرزا و محمدحسین شهریار از جمله شاعرانی دانست که در زبان
تحولاتی ایجاد کرده اند.
آقای واحد افزود: "اینکه ما پروین اعتصامی را دوست داریم، عمدتاً در کنار
جنبه های محتوایی و فکری و هنری، مقوله زبانش است، این زبان شعر پروین است
که این همه او را مقبول خاص و عام کرده و راهی در دلهای اقشار مختلف باز
کرده و مقبولیت اجتماعی به او داده است."
آقای واحد زبان شعر اعتصامی را "زبانی مردمی" خواند: "ما شعر شاعران گذشته،
حافظ و سعدی و ناصر خسرو و منوچهری را می بینیم که تنها متوجه خواص است ولی
شعر پروین اعتصامی در کنار خواص متوجه عوام و عموم مردم هم هست، مخاطب شعر
اعتصامی تمام مردم است، زیرا زبان او زبان مردم است."
'تسلیم شده قضا و قدر'
به گفته برخی پژوهشگران، پروین اعتصامی بر خلاف بسیاری از شاعران نوگرای
همقرن خود به شعر کلاسیک پارسی علاقه بیشتری داشت و این توجه و علاقمندی به
گذشته ظاهراً در نحوه فکر و محتوای اشعار وی نیز اثراتی بر جای گذاشته است.
بهجت سییدی، استاد ایرانی دانشگاه زبانهای تاجیکستان می گوید "پروین، این
ستاره کم عمر و پربار دفتر شعر و ادب پارسی" از "حصاریان قضا" بود که در
اشعارش هفتاد بار از قضا و قدر سخن به میان آورده است.
خانم سییدی افزود: "(پروین اعتصامی) دنیا و گردون و گیتی و فلک را سیهکار،
سفله، بی مهر و یغماگر خطاب کرده و می پرسد کیست که از جور قضا آواره نیست؟
شاید دلیل این همه گله و شکایت و قضا و قدر این باشد که جز تلخی از ایام
ندیده است یا شاید غم بينوایان رخش را زرد کرده باشد."
خانم سییدی پاره هایی از اشعار پروین اعتصامی را برخواند که تصورات و
اندیشه های او را در باره قضا و قدر نشان می دهد:
تو چه می دانی چه پیش آرد قضا؟
من هدف بودم قضا را سالها ...
اندر آنجا که قضا حمله کند
چاره تسلیم و ادب تمکین بود...
اندر این پستی قضایم زان فکند،
تا تو را جویم، تو را خوانم بلند...
در جریان محفل بزرگداشت پروین اعتصامی، آرتق قادر، هنرپیشه تاجیک شعرهایی
از او قرائت کرد.
در نهایت، شرکت کنندگان محفل بزرگداشت پروین اعتصامی خواستار چاپ و معرفی
بیشتر آثار وی به خط سیریلیک در تاجیکستان شدند.
انجمن "خوبان پارسی گو" که گسترش روابط با نویسندگان و روشنفکران زن پارسی
زبان در سراسر جهان را هدف قرار داده از سال 1996 بدین سو فعال است و تصمیم
دارد در آینده سالگرد مهستی خجندی، شاعر زن قرن دوازدهم میلادی را نیز جشن
بگیرد.
منبع:bbc
استفاده از مطالب با ذکر منبع بلامانع است
www.farhanggoftego.com
|